Amfa

Amfetamina, znana najczęściej jako amfa, to organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym, pobudzający ośrodkowy układ nerwowy. Pod względem chemicznym, jest mieszaniną dekstroamfetaminy (deksedryny) oraz lewoamfetaminy, które różnią się działaniem fizjologicznym.

Amfa jest jednym z bardziej rozpowszechnionych, nielegalnym środkiem psychotropowym. Ogólnie rzecz ujmując, amfa uwalnia neuroprzekaźniki z zakończeń nerwowych i blokuje ich ponowne wchłonięcie do neuronu. Przy czym, deksedryna zajmuje się głównie dopaminą, z kolei lewoamfetamina noradrenalinę, obie zaś słabiej uwalniają serotoninę. W skutego ich działnia, zwiększa się aktywność mózgu, a tym samym całego organizmu.

Pierwszą pochodną amfetaminy, fenylopropanolaminę, uzyskano już pod koniec XIX wieku, ale badania nad nią ruszyły dopiero na początku następnego stulecia. Amfa została więc zsyntetyzowana latach trzydziestych w Stanach Zjednoczonych i była stosowana przez żołnierzy amerykańskich podczas II wojny światowej, pozwalając im pozostać czujnymi przez wiele godzin siedzenia w okopach, czy odbywać całodobowe loty samolotem bojowym. Każdy z nich, w swoim plecaku, miał jedną tabletkę benzedryny, która mógł zażyć na polu walki w sytuacji skrajnego wyczerpania. Załogom bombowców wydawano amfetaminę w postaci „witaminizowanej czekolady”.

W USA, do końca lat 60. XX wieku, amfetaminę można było kupić jako lek bez recepty. Na masową skalę, amfa była popularna na przykład wśród  kierowców ciężarówek. Jednak liczne przypadki śmierci z wyczerpania oraz powodowane przez nich pod wpływem leku wypadki, sprawiły, że Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków zakazała sprzedaży amfetaminy, zaliczając ją do nielegalnych środków pobudzających.